Chữa nhiệt Miệng bằng Đông y
Bệnh viện Trung Y Phật Sơn
Bác sĩ Feng Yuanhua, Phó Trưởng khoa Y học cổ truyền tại Trung tâm Y học Nha khoa của bệnh viện chúng tôi, chỉ ra rằng Y học cổ truyền coi loét miệng, còn được gọi là “vết loét nhiệt miệng”, là phương pháp điều trị toàn diện dựa trên việc chẩn đoán và điều trị theo hội chứng Y học cổ truyền, bao gồm thuốc Đông y, chế độ ăn uống và các phương pháp điều trị bên ngoài như súc miệng, đắp thuốc và châm cứu loa tai.
Sách “Những điều cần biết về bệnh răng miệng” trong “Các trường hợp bệnh lý viết: “Loét miệng là do nhiệt dư thừa ở thượng tiêu, hàn thiếu ở trung tiêu và âm hỏa ở hạ tiêu, xuất phát từ sự truyền dẫn và chuyển hóa của các kinh mạch khác nhau.” Loét miệng được chia thành hai loại: dư thừa(thực chứng) và thiếu hụt(hư chứng). Loét dư thừa(thực chứng) khởi phát nhanh và dễ điều trị, trong khi loét thiếu hụt (hư chứng) khởi phát chậm và khó chữa khỏi.
Trong trường hợp có triệu chứng thực tế, tình trạng này thường do phong nhiệt ngoại lai, độc tố xâm nhập, ăn quá nhiều thức ăn giàu chất béo, tích tụ nhiệt ở tim và tỳ vị, và hỏa khí tim bốc lên gây ra. Ban đầu, bệnh biểu hiện dưới dạng các mụn nước nhỏ, sau đó vỡ ra và hợp nhất tạo thành các vết loét màu trắng vàng, hình dạng không đều, có quầng đỏ quanh viền và trung tâm lõm xuống. Các mụn nước khá đau, nóng rát, kèm theo hôi miệng, sốt, đau đầu, khô miệng, chán ăn, khát nước và cáu gắt. Lưỡi đỏ, có lớp phủ mỏng màu vàng, mạch nhanh.
1. Thể tích tụ nhiệt Tỳ Vị
Loại loét miệng này có thể do thói quen ăn uống không điều độ, ăn quá nhiều hoặc tiêu thụ quá nhiều thức ăn nhiều dầu mỡ, cay nóng hoặc thịt. Phương pháp điều trị theo Y học cổ truyền Trung Quốc tập trung vào thanh nhiệt giải độc, sử dụng bài thuốc Thanh Vi Tam được điều chỉnh (chứa thạch cao, hoàng cầm, hoàng cầm, bạch chỉ, địa hoàng, địa y, lá tre, ô đầu gà, vỏ mẫu đơn, rễ mẫu đơn đỏ và cây ô đầu gà).
2. Loại tâm hỏa thượng viêm
Các triệu chứng bao gồm suy nghĩ quá nhiều, bồn chồn và mất ngủ. Phương pháp điều trị theo Y học cổ truyền Trung Quốc tập trung vào thanh nhiệt, giảm hỏa, tiêu nhiệt và lợi tiểu, thường sử dụng bột Đạo Chi đã được điều chế (chứa địa hoàng, mộc qua, lá tre và cam thảo).
3. Thể tích tụ nhiệt tâm và tỳ
Khi trẻ bị loét miệng do tình trạng này, chúng thường hay nôn trớ sữa và khóc cả ngày lẫn đêm. Phương pháp điều trị theo Y học cổ truyền Trung Quốc tập trung vào việc thanh nhiệt tim và tỳ vị, thường sử dụng một phiên bản cải tiến của bài thuốc Đạo Trị Bạch Hồ (có chứa rễ long đởm, đại hoàng, nhân sâm, dành dành, vỏ mộc lan, ngải cứu và hạt mơ).
Bổ sung cho cơ thể nếu có sự thiếu hụt:
Những người mắc hội chứng thiếu hụt thường trải qua các đợt tái phát kéo dài và khó lành. Các vết loét có màu trắng xám, và bệnh nhân không cảm thấy khát. Lưỡi đỏ với một lớp phủ mỏng, mạch yếu, và bệnh nhân thường bị hay quên, yếu ở vùng lưng dưới và đầu gối, chán ăn, mệt mỏi và lạnh tay chân.
1. Bệnh thiếu máu tim loại
Đối với phụ nữ bị loét miệng trước kỳ kinh nguyệt, tình trạng này giảm bớt trong kỳ kinh và lành hẳn sau kỳ kinh, phương pháp điều trị bằng Y học cổ truyền Trung Quốc tập trung vào việc bổ âm huyết và thanh nhiệt. Một phiên bản cải tiến của tứ vật thang thường được sử dụng. Quế có thể được thêm vào bài thuốc để điều hòa hỏa khí.
2. Loại thận âm hư
Các triệu chứng bao gồm chóng mặt, ù tai, yếu lưng và đầu gối, mộng tinh và xuất tinh sớm. Phương pháp điều trị theo Y học cổ truyền Trung Quốc tập trung vào dưỡng âm và bổ thận, thường sử dụng Lục vị địa hoàng hoàn
3. Loại thiếu âm vị
Các triệu chứng bao gồm khô miệng, chán ăn và lưỡi trơn bóng. Phương pháp điều trị theo Y học cổ truyền Trung Quốc tập trung vào việc bổ dưỡng âm thận, thường sử dụng bài thuốc Cam lộ ẩm gia giảm
4. Loại thiếu hụt Tỳ vị
Các triệu chứng bao gồm thiếu khí, khó thở và mệt mỏi. Phương pháp điều trị theo Y học cổ truyền Trung Quốc tập trung vào việc làm ấm và bổ sung dương khí tỳ, thường sử dụng bài thuốc Lý trung thang (nhân sâm, bạch truật, gừng khô và cam thảo) đã được điều chế. Gừng khô làm ấm và bổ sung dương khí tỳ, nhân sâm bổ sung khí, bạch truật tăng cường chức năng tỳ, và cam thảo bổ tỳ và điều hòa trung tiêu.
5. Loại Thận dương hư
Vết loét miệng lâu lành, kèm theo tiết nhiều nước bọt và miệng có vị nhạt. Phương pháp điều trị y học cổ truyền Trung Quốc tập trung vào việc làm ấm và bổ thận dương, thường sử dụng một phiên bản sửa đổi của Kim quỹ thận khí hoàn
6. Loại Tỳ hư
Loét miệng do tiêu chảy mãn tính. Phương pháp điều trị theo Y học cổ truyền Trung Quốc tập trung vào việc tăng cường chức năng tỳ vị và bổ sung khí, thường sử dụng một phiên bản cải tiến của Sâm linh bạch truật tán gia giảm
Liệu pháp ăn uống để điều trị loét miệng
Liệu pháp ăn uống, hay còn gọi là liệu pháp dinh dưỡng, tuân theo các nguyên tắc của y học cổ truyền Trung Quốc trong điều trị bệnh tật. Điều trị loét miệng cũng đòi hỏi một “phương pháp cá nhân hóa”: bổ sung khi thiếu, thanh lọc khi dư thừa, làm ấm khi bị hàn và làm mát khi bị nóng. Feng Yuanhua đề xuất ba công thức liệu pháp ăn uống sau đây:
1. Súp củ hoa ly tươi và nấm cục
Lấy 50 gram củ huệ và 50 gram hạt sen, cùng 60 gram nấm trắng. Rửa sạch, thêm lượng nước vừa đủ, nấu đến khi mềm. Thêm đường phèn và uống hai lần một ngày. Bài thuốc này có tác dụng thanh nhiệt, dưỡng âm, an thần và bổ tỳ vị.
Củ hoa huệ tươi: Chúng có vị ngọt, hơi đắng và tính trung tính, tác động lên kinh mạch tim và phổi. Chúng chứa colchicine, tinh bột, protein và chất béo, có tác dụng làm dịu tâm trí và thư giãn thần kinh.
Nấm trắng: Có vị ngọt và tính trung hòa. Nó tác động vào kinh phổi, vị và thận, có tác dụng bổ tỳ vị và cải thiện khẩu vị.
Thích hợp cho: Người bị mất ngủ, mơ nhiều, âm hư, nội nhiệt và loét miệng.
2 .Thức uống từ quả bầu
Lấy 500 gram bầu tươi và một lượng đường phèn vừa đủ. Cắt bầu thành 4 miếng, thêm một lượng nước vừa đủ, đun sôi trên lửa lớn, sau đó hạ nhỏ lửa và ninh trong 10 phút. Lọc lấy nước, thêm đường phèn, và uống 2-3 lần một ngày. Có tác dụng thanh nhiệt giải khát.
Bí đao: Có vị ngọt, tính trung tính và không độc hại. Nó tác động lên kinh tỳ vị và giàu vitamin C và caroten.
Thích hợp cho: Những người thường xuyên cảm thấy nóng bức, khát nước, khô miệng và loét miệng vào mùa hè.
3. Canh lá sen và bí đao
Lấy một lá sen tươi và 500 gram bí đao tươi, thêm nước rồi đun nhỏ lửa để nấu canh, nêm thêm muối cho vừa ăn.
Lá sen: vị đắng, tính trung tính, tác động lên kinh tâm, gan và tỳ, giúp thanh nhiệt mùa hè và lợi tiểu.
Bí đao: Có vị ngọt và hơi mát. Nó tác động đến kinh phổi, đại tràng, tiểu tràng và bàng quang. Nó giúp lợi tiểu, thanh nhiệt giải độc.
Thích hợp cho: Những người bị khát nước và cáu gắt, nóng phổi, tiểu ít, nước tiểu sẫm màu và loét miệng trong thời tiết nóng.
Điều trị bên ngoài bằng các biện pháp dân gian
Súc miệng
Lấy kim ngân hoa, lá tre, đương quy và bạc hà theo tỷ lệ 1:1:1:1, sắc trong thời gian ngắn, lọc lấy nước, và dùng để súc miệng mỗi ngày một lần cho đến khi các triệu chứng thuyên giảm.
Ứng dụng huyệt đạo
Trộn 6 gam bột Tế tân với nước để tạo thành hỗn hợp sệt, thoa lên rốn và dán băng dính không dệt lên trên. Áp dụng trong 3 ngày liên tiếp để thấy các triệu chứng thuyên giảm.
Miếng dán huyệt đạo tai
Sử dụng miếng dán huyệt đạo tai Wang Bu Liu Xing, dán vào các huyệt đạo trên tai như miệng, lưỡi, thần môn, tim, thận, hạ vỏ não và vùng nội tiết. Có thể chọn nhiều huyệt đạo mỗi lần. Dán liên tục trong 3-7 ngày, luân phiên giữa hai tai. Vào mùa hè, khi đổ mồ hôi nhiều, nên thay miếng dán hàng ngày và ấn huyệt đạo thường xuyên, 3-5 lần/ngày, mỗi lần 30 lần. Nếu bị đau hoặc ngứa kéo dài, hãy kiểm tra da tai xem có bị dị ứng với băng dính không. Nếu xảy ra phản ứng dị ứng, hãy gỡ bỏ băng dính ngay lập tức.
Vitamin dạng uống có thể điều trị loét miệng không?
Đối với điều trị loét miệng bằng vitamin đường uống, vitamin B2 và vitamin C thường được khuyến cáo sử dụng.
Thiếu vitamin B2 có thể dễ dàng dẫn đến loét miệng dai dẳng. Trong trường hợp này, nên kiểm tra nồng độ vitamin. Nếu phát hiện thiếu hụt, có thể bổ sung bằng đường uống. Ngoài ra, có thể nghiền vitamin B2 thành bột và bôi trực tiếp lên vết loét, cách này cũng có hiệu quả. Nên tránh các loại thực phẩm cay nóng và gây kích ứng. Bôi 1-2 lần mỗi ngày.
Vitamin C dạng uống cũng có thể thúc đẩy quá trình lành vết loét, nhưng không nên bôi bột vitamin C lên vết loét vì có thể gây kích ứng niêm mạc bị tổn thương và làm trầm trọng thêm cơn đau.
