HỘI CHỨNG ĐAU BỤNG

ĐỊNH NGHĨA :

Đau bụng là một dấu hiệu cơ năng hay gặp nhất trong các bệnh về tiêu hóa và các tạng trong ổ bụng . Dấu hiệu đau có tính chất gợi ý đầu tiên khiến người thầy thuốc có hướng hỏi bệnh, thăm khám bệnh để chẩn đoán nguyên nhân gây đau bụng là gì .

NỘI DUNG :

CƠ CHẾ GÂY ĐAU BỤNG :

1/ Tạng rỗng trong ổ bụng bị căng giãn đột ngột ( giãn dạ dày , ruột …)

2/ Nhu động co bóp tăng lên quá mức gây lên một áp lực cao hơn bình thường ( hẹp môn vị , tắc ruột , sỏi mật …)

3/ Màng bụng bị đụng chạm , kích thước ( thủng dạ dày – tá tràng , áp xe gan , viêm tụy…)

PHÂN LOẠI ĐAU BỤNG :

Căn cứ vào diễn biến thường chia 3 loại đau bụng :

1/ Đau bụng có tính chất cấp cứu ngoại khoa : bệnh tiến triển nhanh chóng dẫn tới tử vong nếu không phẫu thuật kịp thời .

Ví dụ : Thủng dạ dày , tắc ruột , viêm ruột thừa , túi mật căng to oạ vỡ .

2/ Đau bụng cấp cứu nội khoa : đau dữ dội đột ngột hoặc đau trội lên của tình trạng đau bụng kéo dài cần xử lý cắt cơn đau không cần phẫu thuật .

Ví dụ : Giun chui ống mật , cơn đau do loét dạ dày , tá tràng …

3/ Đau bụng mãn tính : Đau kéo dài hàng tuần , hàng tháng , điều trị cũng đòi hỏi lâu dài .

Vùng thượng vị và phần bụng trên :

Cấp cứu ngoại khoa :

Thủng dạ dày : Đau đột ngột như dao đâm .

Shock , lo sợ .

Bụng cứng như gỗ , mất vùng đục trước gan .

X quang bụng : có liềm hơi .

Viêm tụy cấp chảy máu :

Đau đột ngột dữ dội sau bữa ăn .

Shock nặng .

Đau bụng , căng vùng thượng vị , Mayorobson (+) .

Amylaza máu , nước tiểu tăng .

Cấp cứu nội khoa :

Cơn đau dạ dày ( loét hoặc viêm )

Đau thượng vị ( đói hoặc no ) nôn ợ chua .

Co cứng bụng , vùng đục gan còn .

Tiền sử có cơn đau thượng vị theo chu kỳ .

Rối loạn vận đông túi mật :

Đau quặn gan . . Không sốt , không vàng da .

Hay gặp ở nữ trẻ lúc dậy thì , hành kinh , mang thai .

Đau bụng nội cơ thể chuyển ngoại cần theo dõi tốt :

Áp xe gan : Tam chứng Fontam

Nếu vỡ lên phổi phải mổ .

Sỏi mật : Tam chứng Charcot tắc mật .

Khi túi mật căng to , shock mật cần mổ .

Giun chui ống mật : Đau ữ dội chổng mông đỡ đau

Khi có biến chứng thủng viêm phúc mạc phải mổ

Đau vùng hố chậu , bụng dưới :

Viêm ruột thừa : Đau HCP – sốt – bí trung đại tiện , Macburney (+)

BC tăng , TR (+) , Doulas (+) . – U nang buồng trứng xoắn : Đau hố chậu đột ngột

Shock TV (+) có khối u .

Ví dụ : Viêm đại tràng mạn , viêm dạ dày mạn …

CÁCH KHÁM BỆNH NHÂN ĐAU BỤNG :

Hỏi bệnh :

1/ Đặc điểm đau bụng :

Vị trí:Đau xuất phát:đau thượng vị(bệnh dạ dày),Đau HSP(bệnh gan) – Hoàn cảnh xuất hiện:đau lúc đói (lo t HTT),đau khi gắng sức(sỏi th.) – Hướng lan : lan lên vai phải ( sỏi mật) .

Tính chất mức độ đau :

Cảm giác đầy bụng : chướng hơi , thức ăn không tiêu .

Như dao đâm , xoắn vặn : thủng , xoắn ruột .

Đau quặn từng hồi : quặn thận , quặn gan …

Cảm giác rát bỏng : Viêm dạ dày cấp …

Đau ữ dội , đột ngột , chổng mông giảm đau : GCOM…

2/ Hỏi các biểu hiện kèm theo đau :

Liên quan tới tạng bị bệnh: Nôn (dạ dày),ỉa lỏng (ĐT) đái máu (SN) .

Toàn thân : Sốt rét , nóng ( sỏi mật ) , shock ( viêm tụy cấp ) …

3/ Hỏi tiền sử nghề nghiệp :

Tiền sử : Kiết lị ( viêm đại tràng do lị amíp )

Công nhân sắp chữ in : Đau bung o nhiễm chì … b) Khám lâm sàng :

1/ Toàn thân : Mạch , nhiệt độ , huyết áp , thở ,da niêm mạc , lông tóc móng , tri thức .

2/Khám bụng : Nhìn , sờ , gõ , nghe , TR ,TV.

Một số điểm đau : Macburney, thượng vị , môn vị HTT …

Phản ứng thành bụng : cứng như gỗ , căng , ấu hiệu “ rắn bò “ – Thăm trực tràng TR (Touch rectum),thăm âm đạo TV(touch Vagina) và túi cùng Douglas (+) khi có viêm phúc mạc .

Xem phân , nước tiểu ( màu , mùi ).

Xét nghiệm :

X quang bụng : xem liềm hơi , mức nước , mức hơi , nốt cản quang .

Máu :HC ,BC ,CTBC , Amylaza máu , nước tiểu , urê , bilirubin .

NGUYÊN NHÂN ĐAU BỤNG :

Nguyên nhân đau bụng cấp :

Chửa ngoài dạ con :

Tắt kinh 3 tháng , đau đột ngột bụng dưới , máu ra âm đạo . Mất máu trong ( shock , trụy tim mạch ) Douglas (+) , máu theo tay . b) Đau bụng nội khoa :

Đau bụng kinh : đau khi hành kinh đỡ

Viêm đại trang cấp o amíp : Đau HCT , ỉa phân nhày máu .Đau toàn bụng hoặc đau không có vị trí gợi ý chẩn đoán :

1/ Đau bụng ngoại khoa :

Thủng ruột do thương hàn :

Người đang bị thương hàn đau bụng đột ngột

Shock mạch nhiệt độ phân ly

Có phản ứng phúc mạc X quang có liềm hơi – Tắc ruột :

Đau quặn từng cơn

Buồn nôn và nôn , bụng to bí trung đại tiện Quai ruột nổi , x quang : mức nước , mức hơi .

2/ Đau bụng nội :

Đau bụng giun :

Đau quanh rốn

Buồn nôn, nôn ra giun

Ỉa ra giun, xét nghiệm phân trứng giun (+)

Đau quặn thận:

Đau dữ vùng thận lan xuống dưới tới sinh dục Rối loạn bài niệu x quang : thấy sỏi niệu .

Nguyên nhân đau bụng mạn : ( kéo dài )

1/ Lao ruột :

Đau âm ỉ HCP – có hội chứng bán tắc , rối loạn đại tiện

Có dấu hiệu nhiễm lao

2/ Viêm đại tràng mạn: Đau bụng , phân nhày máu , soi trực tràng tổn thương .

3/ Lao màng bụng : nhiễm lao , ỉa lỏng , có dịch bụng , mảng chắc .

4/ Viên phần phụ : Đau hố chậu , rối loạn kinh , ra khí hư .

5/ Các khối u ổ bụng : gan , lách , dạ dày , ruột .

KẾT LUẬN :

Chẩn đoán nguyên nhân đau bụng khó.Trước hết cần loại ngay bụng ngoại khoa .

Loading...

BÌNH LUẬN

Nhập nội dung bình luận của bạn
Vui lòng nhập tên của bạn

Website này sử dụng Akismet để hạn chế spam. Tìm hiểu bình luận của bạn được duyệt như thế nào.