Viêm đa khớp dạng thấp thường gặp ở người trung niên và cao tuổi vì đây là giai đoạn cơ thể có nhiều thay đổi về hệ miễn dịch, nội tiết và khả năng điều hòa phản ứng viêm. Tuy nhiên, bệnh không đơn thuần do tuổi già hay do khớp bị thoái hóa. Đây là một bệnh tự miễn, trong đó hệ miễn dịch tấn công nhầm vào màng hoạt dịch của khớp, gây viêm kéo dài và có thể phá hủy sụn, xương.

1. Vì sao viêm đa khớp dạng thấp dễ xuất hiện ở tuổi trung niên và cao tuổi?

1. Hệ miễn dịch thay đổi theo tuổi

Khi tuổi tác tăng lên, hệ miễn dịch trải qua quá trình lão hóa, làm thay đổi khả năng nhận diện các thành phần của cơ thể. Ở người có cơ địa di truyền và các yếu tố thuận lợi, sự mất cân bằng này có thể góp phần khởi phát hoặc duy trì phản ứng tự miễn.

2. Tình trạng viêm mạn tính tăng dần

Tuổi cao thường đi kèm tình trạng viêm mức độ thấp kéo dài trong cơ thể. Khi kết hợp với rối loạn miễn dịch, yếu tố này có thể làm tăng nguy cơ mắc hoặc khiến bệnh viêm khớp dạng thấp diễn biến phức tạp hơn.

3. Tác động tích lũy của yếu tố nguy cơ

Hút thuốc lá, ô nhiễm không khí, một số phơi nhiễm nghề nghiệp, bệnh nha chu và cơ địa di truyền có thể góp phần làm tăng nguy cơ. Những tác động tích lũy qua nhiều năm có thể thúc đẩy quá trình hình thành tự kháng thể trước khi xuất hiện triệu chứng ở khớp.

4. Thay đổi nội tiết, đặc biệt ở phụ nữ

Viêm khớp dạng thấp phổ biến ở nữ giới hơn nam giới. Những thay đổi nội tiết trong giai đoạn tiền mãn kinh và mãn kinh có thể ảnh hưởng đến hoạt động miễn dịch, nhưng chưa có bằng chứng cho thấy thiếu estrogen là nguyên nhân trực tiếp duy nhất gây bệnh.

Một điểm quan trọng là bệnh có thể khởi phát ở bất kỳ độ tuổi nào, kể cả người trẻ. Bệnh thường bắt đầu ở tuổi trung niên, nhưng một số người chỉ được chẩn đoán khi đã lớn tuổi.

2. Vì sao có người đau nhiều khớp nhưng không phải viêm khớp dạng thấp?

Ở người trung niên và cao tuổi, cần phân biệt hai bệnh thường bị nhầm lẫn:

3. Theo Tây y, cần làm gì để phát hiện bệnh sớm?

Nếu người bệnh có tình trạng sưng đau nhiều khớp, đặc biệt là khớp bàn tay và cổ tay, kèm cứng khớp buổi sáng kéo dài, nên khám chuyên khoa cơ xương khớp.

Bác sĩ có thể chỉ định:

• Xét nghiệm yếu tố dạng thấp (RF) và anti-CCP để tìm bằng chứng hỗ trợ chẩn đoán.

• CRP, tốc độ máu lắng (ESR) để đánh giá tình trạng viêm.

• Công thức máu và các xét nghiệm khác tùy tình trạng.

• Siêu âm khớp hoặc X-quang khi cần đánh giá tổn thương.

Không có một xét nghiệm đơn lẻ nào đủ để xác định hoặc loại trừ bệnh trong mọi trường hợp. Chẩn đoán sớm và điều trị bằng thuốc kiểm soát bệnh phù hợp có thể hạn chế tổn thương khớp lâu dài.

4. Góc nhìn Đông y

Theo lý luận Đông y, viêm khớp dạng thấp có thể được xếp vào phạm vi chứng Tý, liên quan đến các yếu tố phong, hàn, thấp và tình trạng khí huyết vận hành không thông; ở người cao tuổi, sự suy giảm chức năng tạng phủ theo lý luận Đông y cũng được xem là yếu tố góp phần.

Châm cứu, vận động phù hợp và các biện pháp hỗ trợ có thể giúp giảm đau, cải thiện chức năng ở một số người. Tuy nhiên, không nên dùng Đông y thay thế thuốc điều trị nền của viêm khớp dạng thấp, vì giảm đau không đồng nghĩa với việc đã kiểm soát được quá trình tự miễn gây phá hủy khớp.

Điểm quan trọng nhất: tuổi tác làm tăng nguy cơ, nhưng không có nghĩa người cao tuổi nào cũng mắc bệnh. Nếu xuất hiện sưng đau khớp kéo dài, cần xác định đúng nguyên nhân và điều trị sớm.