Cách Đông y chữa thoát vị đĩa đệm cột sống thắt lưng

Thoát vị đĩa đệm cột sống thắt lưng là tình trạng nhân nhầy bên trong đĩa đệm dịch chuyển hoặc thoát ra ngoài qua vùng bao xơ bị tổn thương, có thể chèn ép rễ thần kinh gây đau thắt lưng, đau lan xuống mông và chân, tê bì hoặc yếu cơ.
Theo Đông y, bệnh có thể được xem xét trong phạm vi chứng “Yêu thống” (đau thắt lưng), “Tý chứng” (đau nhức, tê bì do kinh lạc bị trở trệ). Đông y tập trung giảm đau, thư cân hoạt lạc và cải thiện khả năng vận động. Tuy nhiên, cần hiểu rằng giảm đau không đồng nghĩa với việc khối thoát vị đã biến mất hoặc hết chèn ép thần kinh.
1. Đông y điều trị thoát vị đĩa đệm bằng những phương pháp nào?
1. Châm cứu
-
Tác dụng hỗ trợ giảm đau, giảm co cứng cơ và cải thiện chức năng vận động ở một số người bệnh.
-
Có thể phối hợp huyệt vùng thắt lưng, mông và chân tùy vị trí đau, đường đi của rễ thần kinh bị ảnh hưởng.
-
Cần được thực hiện bởi người hành nghề có chuyên môn, sử dụng kim vô khuẩn.
2. Cứu ngải, chườm ấm
-
Có thể giúp thư giãn cơ và giảm cảm giác đau, cứng vùng thắt lưng.
-
Thường được cân nhắc khi người bệnh thấy dễ chịu với nhiệt.
-
Tránh nhiệt quá nóng, đặc biệt khi da giảm cảm giác hoặc có tổn thương.
3. Xoa bóp, bấm huyệt
-
Hỗ trợ giảm căng cơ cạnh cột sống, cơ mông và cải thiện sự linh hoạt.
-
Nên thực hiện nhẹ nhàng, tùy mức độ đau và tình trạng thần kinh.
-
Không nên day ấn mạnh, vặn xoắn hoặc bẻ giật cột sống khi chưa được đánh giá đầy đủ.
4. Thuốc Đông y
-
Bài thuốc được lựa chọn theo biểu hiện và thể bệnh sau khi thầy thuốc thăm khám.
-
Mục tiêu thường là hỗ trợ giảm đau, cải thiện vận động và xử lý các triệu chứng đi kèm.
-
Không có bài thuốc nào được chứng minh chắc chắn làm khối thoát vị co lại hoặc giải phóng hoàn toàn rễ thần kinh bị chèn ép.
-
Cần lưu ý tương tác thuốc, độc tính gan thận và nguy cơ thuốc không rõ thành phần.
5. Dưỡng sinh và phục hồi chức năng
-
Tập vận động phù hợp giúp tăng sức mạnh cơ thân mình, cải thiện khả năng kiểm soát cột sống và giảm nguy cơ tái phát.
-
Có thể phối hợp bài tập thở, thư giãn và vận động nhẹ.
-
Bài tập cần điều chỉnh theo triệu chứng; không cố tập xuyên qua cơn đau lan xuống chân.
2. Biện chứng luận trị theo Đông y
Đông y không áp dụng một bài thuốc chung cho tất cả người bệnh. Việc lựa chọn phương pháp thường dựa trên triệu chứng, thể trạng và diễn biến bệnh.
|
Thể bệnh tham khảo |
Biểu hiện thường gặp |
Nguyên tắc điều trị theo Đông y |
|---|---|---|
|
Phong hàn thấp tý |
Đau lưng tăng khi lạnh, gặp mưa ẩm; cơ lưng co cứng |
Khu phong, tán hàn, trừ thấp, thông kinh lạc |
|
Khí trệ huyết ứ |
Đau cố định, đau nhói, hạn chế cúi hoặc xoay người |
Hành khí, hoạt huyết, hóa ứ, chỉ thống |
|
Can thận hư |
Đau lưng kéo dài, mỏi gối, sức cơ giảm; có thể kèm các biểu hiện suy nhược |
Bổ can thận, cường cân cốt |
|
Khí huyết hư |
Đau mỏi dai dẳng, mệt mỏi, sức lực giảm |
Ích khí, dưỡng huyết, hỗ trợ phục hồi |
Đây là cách phân thể theo lý luận Đông y, không phải các chẩn đoán đã được xác nhận bằng y học hiện đại. Một người bệnh có thể biểu hiện đan xen nhiều thể; việc dùng thuốc cần do thầy thuốc có chuyên môn đánh giá.
3. Phối huyệt châm cứu thường được cân nhắc
Một số huyệt có thể được thầy thuốc lựa chọn tùy vị trí đau và tình trạng cụ thể:
Thận du (BL23)
Vùng thắt lưng hai bên cột sống.
Thường được lựa chọn trong phác đồ hỗ trợ giảm đau lưng và co cứng cơ.
Đại trường du (BL25)
Vùng thắt lưng, ngang mức đốt sống L4 theo định vị huyệt truyền thống.
Có thể được phối hợp khi đau khu trú vùng thắt lưng.
Vùng mông.
Có thể được cân nhắc khi đau lan từ thắt lưng xuống mông và chân.
Giữa nếp gấp khoeo chân.
Là huyệt thường dùng theo lý luận Đông y trong các phác đồ đau vùng thắt lưng.
Lưu ý về bằng chứng: Châm cứu là phương pháp được sử dụng trong thực hành Đông y, nhưng bằng chứng về hiệu quả đối với đau thắt lưng và đau thần kinh tọa chưa đồng nhất. Hướng dẫn NICE hiện khuyến cáo không sử dụng châm cứu để điều trị đau thắt lưng hoặc đau thần kinh tọa. Vì vậy, không nên coi đây là phương pháp thay thế phục hồi chức năng hay đánh giá chuyên khoa.
4. Quy trình điều trị nên thực hiện như thế nào?
-
Thăm khám và xác định mức độ bệnh. Đánh giá sức cơ, cảm giác, phản xạ, khả năng đi lại và các dấu hiệu chèn ép rễ thần kinh. Chụp MRI khi có chỉ định và kết quả có thể làm thay đổi hướng điều trị.
-
Kiểm soát đau trong giai đoạn cấp. Điều chỉnh hoạt động, tránh nâng vật nặng và tư thế làm tăng đau. Có thể cân nhắc các phương pháp hỗ trợ phù hợp sau khi được đánh giá.
-
Phục hồi chức năng. Duy trì vận động trong giới hạn chịu được, tăng dần các bài tập phù hợp để cải thiện sức mạnh và khả năng vận động.
-
Đánh giá lại tiến triển. Nếu đau tăng, tê lan rộng hoặc sức cơ giảm, cần khám lại thay vì tiếp tục một liệu trình Đông y kéo dài mà không đánh giá nguyên nhân.
Ở người không có dấu hiệu thần kinh nghiêm trọng, điều trị bảo tồn thường là lựa chọn ban đầu. Phần lớn người bệnh có thể cải thiện mà không cần phẫu thuật; tuy nhiên, một số trường hợp cần can thiệp chuyên khoa khi đau và suy giảm chức năng kéo dài hoặc có chèn ép thần kinh đáng kể.
5. Những điều cần tránh khi bị thoát vị đĩa đệm
-
Không tự đu xà kéo giãn mạnh, vặn xoắn hoặc bẻ giật cột sống.
-
Không xoa bóp, giác hơi hay châm cứu tại nhà bằng kỹ thuật xâm lấn không bảo đảm an toàn.
-
Không tự dùng bài thuốc không rõ thành phần, đặc biệt khi đang dùng thuốc chống đông hoặc có bệnh gan, thận.
-
Không nằm bất động kéo dài; nên duy trì vận động nhẹ trong khả năng chịu đựng.
-
Không trì hoãn cấp cứu nếu xuất hiện bí tiểu hoặc mất kiểm soát tiểu tiện, tê vùng đáy chậu, yếu chân tiến triển nhanh hoặc yếu cả hai chân. Đây có thể là dấu hiệu chèn ép thần kinh nghiêm trọng.
6. Để lựa chọn hướng điều trị Đông y phù hợp hơn
Anh cho biết thêm tình trạng thoát vị hiện nay nhé.