Nhiệt miệng khá thường gặp ở trẻ em vì niêm mạc miệng của trẻ dễ bị tổn thương, trẻ có thể vô tình cắn vào lưỡi hoặc má khi ăn, đồng thời hệ miễn dịch và thói quen sinh hoạt vẫn đang phát triển. Tuy nhiên, không phải mọi trường hợp nhiệt miệng ở trẻ đều do “nóng trong” hoặc do thiếu vitamin.

1. Vì sao trẻ em hay bị nhiệt miệng?

1. Niêm mạc miệng dễ bị tổn thương

Trẻ có thể cắn vào má, cắn lưỡi, bị bàn chải chà xát hoặc trầy xước khi ăn thức ăn cứng. Những tổn thương nhỏ này có thể gây loét hoặc khởi phát vết loét ở trẻ có cơ địa dễ mắc nhiệt miệng.

2. Phản ứng miễn dịch tại niêm mạc

Loét áp-tơ là tình trạng viêm loét có liên quan đến phản ứng miễn dịch tại niêm mạc. Một số trẻ có cơ địa dễ tái phát, nhưng cơ chế chính xác vẫn chưa được hiểu đầy đủ. Điều này không đồng nghĩa trẻ có hệ miễn dịch yếu.

3. Chế độ ăn thiếu vi chất

Thiếu sắt, vitamin B12 hoặc folate có thể liên quan đến tình trạng loét miệng tái diễn. Trẻ ăn uống kém đa dạng có nguy cơ thiếu chất cao hơn, nhưng không nên tự bổ sung liều cao khi chưa có căn cứ.

4. Căng thẳng, thiếu ngủ và thay đổi sinh hoạt

Một số trẻ có thể bị loét tái phát vào thời điểm mệt mỏi, căng thẳng hoặc thay đổi lịch sinh hoạt. Đây là những yếu tố có thể góp phần khởi phát ở một số trẻ, không phải nguyên nhân duy nhất.

5. Nhiễm trùng hoặc bệnh lý khác

Một số bệnh do virus, chẳng hạn bệnh tay chân miệng hoặc viêm lợi miệng do herpes, cũng gây đau và tổn thương trong miệng. Chúng không giống loét áp-tơ thông thường và có thể cần xử trí khác.

2. Phân biệt nhiệt miệng thông thường với tổn thương cần lưu ý

3. Làm gì để trẻ nhanh khỏi nhiệt miệng?

• Cho trẻ uống đủ nước, ăn thức ăn mềm, nguội vừa.

• Tránh đồ cay, chua, quá nóng và thức ăn cứng gây cọ xát.

• Vệ sinh răng miệng nhẹ nhàng bằng bàn chải mềm.

• Không tự bôi chanh, muối hạt, cồn hoặc thuốc của người lớn lên vết loét.

• Không tự dùng kháng sinh, thuốc kháng virus hoặc thuốc chứa corticoid khi chưa được hướng dẫn.

Nếu trẻ sốt kèm nhiều vết loét, đau đến mức không uống được, tiểu ít hoặc có biểu hiện mất nước, cần đưa trẻ đi khám sớm. Nếu vết loét kéo dài quá 2 tuần hoặc thường xuyên tái phát, nên khám nhi khoa hoặc nha khoa để đánh giá nguyên nhân.

4. Theo Đông y, vì sao trẻ hay bị nhiệt miệng?

Theo lý luận Đông y, nhiệt miệng ở trẻ thường được xem xét theo các thể như vị hỏa thịnh hoặc tâm hỏa thượng viêm; một số trường hợp tái phát có thể được biện chứng theo tình trạng tân dịch và âm dịch. Tuy nhiên, đây là cách phân loại truyền thống, không thể thay thế việc loại trừ thiếu vi chất, chấn thương và bệnh nhiễm trùng.

Không nên tự cho trẻ uống thuốc thanh nhiệt hoặc thuốc thảo dược khi chưa biết rõ tuổi, cân nặng và nguyên nhân.

Tôi hỏi thêm một chút để tư vấn sát hơn: Trẻ nhà bạn bao nhiêu tuổi và nhiệt miệng thường xuất hiện theo kiểu nào?

• Trẻ dưới 3 tuổi, thường xuyên có vết loét.

• Trẻ 3–6 tuổi, hay bị tái phát.

• Trẻ trên 6 tuổi, mỗi lần có nhiều vết loét.

• Trẻ bị loét miệng kèm sốt hoặc nổi mụn ở tay chân.