Đông Y Trung Quốc chữa nhiệt Miệng

Nguyên nhân gây loét miệng thường xuyên

Khi nhắc đến rôm sảy, nhiều người sẽ nghĩ ngay đến “nhiệt”. Nhiệt là một khái niệm trong y học cổ truyền Trung Quốc, thường dùng để chỉ tình trạng nhiệt dư thừa. Sự hình thành nhiệt thường liên quan đến việc ăn quá nhiều đồ cay và đồ chiên rán, thiếu ngủ, thời tiết nóng bức và thể trạng dễ bị nhiệt. Khi cơ thể bị kích thích bởi những yếu tố này, nhiệt sẽ tích tụ trong cơ thể. Lửa có xu hướng bốc lên, và các triệu chứng nhiệt thường xuất hiện ở phần trên của cơ thể, chẳng hạn như đau họng, loét miệng, khô miệng, đau đầu, sốt và cáu gắt.

Trà thảo dược và thạch cao có tác dụng gì đối với loét miệng không?

Tuy nhiên, những gì mọi người thường gọi là “nóng trong người” thì trong Y học cổ truyền Trung Quốc (TCM) được chia thành hai loại: thừa nhiệt và thiếu nhiệt. Hội chứng thừa nhiệt đề cập đến sự xâm nhập của các tác nhân gây nhiệt, chủ yếu đặc trưng bởi các triệu chứng liên quan đến nhiệt như cảm giác nóng rát khắp cơ thể, đau họng, mụn nhọt hoặc phát ban lớn và đau trên da, bồn chồn, mất ngủ, nước tiểu sẫm màu, lưỡi đỏ, lưỡi vàng và mạch nhanh. Phương pháp điều trị hội chứng thừa nhiệt là “chữa nhiệt bằng hàn”, nghĩa là sử dụng các loại thuốc hoặc thực phẩm có vị đắng và tính hàn để thanh nhiệt. Các loại trà thảo dược phổ biến và thạch rùa là ví dụ về các chất thanh nhiệt, được cấu tạo từ các loại thảo dược thanh nhiệt. Mặc dù sự kết hợp của các loại thảo dược có thể ngăn ngừa tình trạng lạnh quá mức làm tổn hại đến sinh lực của cơ thể, nhưng chức năng của chúng vẫn là thanh nhiệt thừa. Nếu các loại thảo dược không có tính hàn, làm sao chúng có thể thanh nhiệt?

Nhiệt gây ra loét miệng có thể được chia thành nhiệt dư thừa và nhiệt thiếu hụt.

Ngoài thừa nhiệt, thiếu nhiệt cũng là nguyên nhân gây sưng nướu, đau lưỡi và rôm sảy. Thiếu nhiệt không có nghĩa là cơ thể bị nhiễm độc nhiệt, mà là do dịch trong cơ thể không đủ, thiếu dịch âm và thừa năng lượng dương, dẫn đến dễ xuất hiện các triệu chứng do nhiệt. Sự khác biệt giữa thừa nhiệt và thiếu nhiệt nằm ở mức độ nhiệt, các yếu tố gây ra và mô tả triệu chứng. Thừa nhiệt thường biểu hiện các triệu chứng nhiệt rõ ràng hơn; đỏ, sưng, nóng và đau dữ dội hơn so với thiếu nhiệt. Ví dụ, khi loét miệng xuất hiện, bệnh nhân thừa nhiệt thường có vết loét lớn hơn, đỏ tươi, sưng tấy và đau đớn rõ rệt, và thường ít vết loét hơn. Những bệnh nhân này thường có tiền sử ăn đồ nóng trước khi bị loét miệng. Còn đối với loét miệng do thiếu nhiệt, sự khởi phát thường không liên quan đến việc ăn đồ nóng hoặc thời tiết nóng, mà có thể do thiếu ngủ dẫn đến cạn kiệt dịch âm, hoặc do thiếu dịch âm do tuổi già.

Điều trị chứng nhiệt hư đòi hỏi các phương pháp bổ âm và thanh nhiệt.

Chữ “âm” trong chứng âm hư đề cập đến các loại dịch trong cơ thể, không chỉ riêng nước. Do đó, uống nước không thể giải quyết hoàn toàn vấn đề âm hư. Một số bệnh nhân uống nước thường xuyên nhưng vẫn bị âm hư vì dịch âm trong cơ thể cần được chuyển hóa và vận chuyển bởi tỳ vị, phân phối bởi phổi và điều hòa bởi tam tiêu. Vì vậy, chỉ uống nước thôi thì không thể khắc phục được. Những người bị âm hư không có dấu hiệu nhiệt rõ rệt, nhưng thường kèm theo khô rát. Điều trị chứng âm hư cần phải bổ sung âm và thanh nhiệt. Trọng tâm chính là bổ sung âm, kết hợp với thanh nhiệt. Trương Cảnh Nguyệt, một thầy thuốc thời nhà Thanh, đã đề xuất rằng “lạnh không phải do lạnh là do thiếu nước; tăng cường điều hòa nước để kiểm soát dương khí”, ám chỉ ý tưởng thanh nhiệt bằng cách bổ sung dịch âm.

Lạm dụng các loại thảo dược có tính hàn để điều trị loét miệng có thể dẫn đến đau bụng và tiêu chảy.

Đối với người bình thường, có thể không quan tâm đến việc tìm hiểu thế nào là “nhiệt thừa” và “nhiệt thiếu”. Họ chỉ đơn giản cho rằng các triệu chứng như rôm sảy, sưng nướu và đau lưỡi là dấu hiệu của “nhiệt”, và cách điều trị luôn là thanh nhiệt. Tuy nhiên, nếu người bị nhiệt thiếu mà lại dùng nhầm các loại thảo dược có tính hàn để thanh nhiệt, có thể gây hại cho tỳ vị, dẫn đến đau bụng và tiêu chảy. Ngược lại, nếu người bị nhiệt thừa mà lại dùng nhầm các loại thảo dược bổ âm và thanh nhiệt, có thể làm trầm trọng thêm tình trạng nhiệt. Đây là điều cần lưu ý.